قیمت نفت در پی تشدید ریسک عرضه ۷.۴۴ درصد افزایش یافت
رشد ۷.۴۴ درصدی قیمت برنت در هفته منتهی به ۲۱ اوت ۲۰۲۶؛ ریسکهای ژئوپلیتیکی، محدودیت عرضه و کاهش نقش ذخایر اضطراری از عوامل حمایتکننده بازار نفت بودند.
به گزارش پایگاه خبری پتروصنعت، میانگین قیمت نفت خام برنت در هفته منتهی به ۲۱ اوت ۲۰۲۶ با افزایش ۷.۴۴ درصدی به ۹۲ دلار و ۳۴ سنت برای هر بشکه رسید؛ افزایش ریسکهای ژئوپلیتیک، محدودیت عرضه، تنگنای بازار فرآوردهها و کاهش تدریجی نقش ذخایر اضطراری از عوامل حمایتکننده قیمتها بودند.
بر اساس گزارش هفتگی اداره کل امور اوپک، مجامع و سازمانهای بینالمللی وزارت نفت، میانگین قیمت نفت خام وستتگزاس اینترمدیت (WTI) در هفته منتهی به ۲۱ اوت ۲۰۲۶ به ۸۶ دلار و ۳ سنت رسید که ۴.۳۴ درصد بیشتر از هفته قبل بود. سبد نفتی اوپک نیز با میانگین ۹۱ دلار و ۲۲ سنت، رشد ۴.۶۴ درصدی را تجربه کرد.
افزایش نگرانیها درباره آینده تنشهای ژئوپلیتیک و وضعیت توافق موقت میان آمریکا و ایران، در کنار انقضای رسمی یادداشت تفاهم ۶۰ روزه آتشبس موقت، تشدید فشارهای اقتصادی آمریکا علیه ایران و تهدید به اعمال تحریمهای شدیدتر، ریسک عرضه نفت را افزایش داده است.
تداوم اختلال در مسیرهای انتقال نفت نیز به این نگرانیها افزوده و باعث شده است معاملهگران بخشی از رشد قیمتها را در قالب افزایش «صرف ریسک» در بازار منعکس کنند. بر این اساس، افزایش قیمت نفت در هفته مورد بررسی صرفاً ناشی از رشد مصرف جهانی نبوده و ارزیابی فعالان بازار از ریسکهای آینده عرضه نیز در آن نقش داشته است.
تنگنای فرآوردهها؛ عامل مهم در بازار نفت خام
در شرایط کنونی، وضعیت بازار نفت خام با بازار فرآوردههای نفتی تفاوت دارد. در حالی که بازار نفت خام همچنان از ظرفیتهای مختلف برای تعدیل عرضه برخوردار است، بازار فرآوردههای میانتقطیر، بهویژه دیزل، با محدودیت بیشتری مواجه است.
این شرایط موجب شده حاشیه سود پالایشگاهی همچنان در سطوح قابل توجهی باقی بماند و پالایشگران برای افزایش تولید فرآوردههای دارای ارزش افزوده بالاتر انگیزه داشته باشند.
با این حال، در هفته ۱۷ تا ۲۱ اوت، سود پالایشگاهی در هر سه منطقه اصلی آمریکا، اروپا و آسیا عمدتاً نزولی بود. سود پالایشی مبتنی بر روتردام/برنت از ۵۱ دلار و ۹۵ سنت در ابتدای هفته به ۴۹ دلار و ۴۱ سنت در پایان هفته کاهش یافت. سود پالایشی مبتنی بر WTI نیز از ۵۷ دلار و ۹۳ سنت به ۵۵ دلار و ۸۲ سنت رسید.
سود پالایشی آسیا نیز با کاهش ۴ دلار و ۸۰ سنتی نسبت به هفته قبل، به ۱۹ دلار و ۶۲ سنت در هر بشکه رسید.
با وجود این کاهش، سطح سودآوری پالایش همچنان میتواند از فعالیت پالایشگاهها و تقاضا برای نفت خام حمایت کند؛ از این رو بازار فرآوردهها همچنان یکی از متغیرهای مهم در تعیین سمت تقاضای نفت خام در ماههای آینده خواهد بود.
کاهش نقش ذخایر اضطراری در بازار
یکی دیگر از تحولات مهم بازار، روند آزادسازی ذخایر اضطراری نفت است. بر اساس اطلاعات گزارش، تا ۱۴ اوت ۲۰۲۶ حدود ۳۱۲ میلیون بشکه از مجموع ۳۹۸ میلیون بشکه ذخایر اضطراری تعهدشده در چارچوب اقدام جمعی آژانس بینالمللی انرژی آزاد شده است.
همچنین انتظار میرود سرعت آزادسازی ذخایر کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) تا پایان اوت به کمتر از ۲ میلیون بشکه در روز کاهش یابد.
بخشی از شوک عرضه در ماههای گذشته از طریق این ذخایر جبران شده است؛ بنابراین با کاهش نرخ برداشت از ذخایر، بازار بهتدریج باید بیشتر بر عرضه واقعی و سازوکارهای تجاری تکیه کند.
در صورت تداوم محدودیت عرضه فرآوردهها و باقی ماندن حاشیه سود پالایشگاهی در سطوح بالا، نقش ذخایر در ماههای پایانی سال ۲۰۲۶ میتواند در حفظ تعادل بازار اهمیت بیشتری پیدا کند.
کاهش صادرات نفت خام آمریکا
صادرات نفت خام آمریکا نیز در این هفته یکی از نشانههای تغییر آرایش تجارت جهانی بود. صادرات نفت خام این کشور در ژوئیه ۲۰۲۶ به حدود ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه در روز کاهش یافت که پایینترین سطح ماهانه سال بود.
این رقم در مقایسه با اوج حدود ۵ میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه در روز در ماه مه کاهش قابل توجهی نشان میدهد.
کاهش صادرات نفت خام آمریکا ترکیبی از بازگشایی جزئی تنگه هرمز، محدودیتهای لجستیکی، زمانبندی بارگیری و رقابت برای دسترسی به خطوط انتقال را منعکس میکند. با این حال، پنجره صادراتی نفت خام آمریکا به اروپا و آسیا همچنان باز است؛ زیرا حاشیه سود بالای پالایشگاهی و محدودیت عرضه فرآوردهها انگیزه خرید نفت خام آمریکا را حفظ کرده است.
در مقابل، صادرات فرآوردههای پالایشی آمریکا از ۳ میلیون و ۱۰۰ هزار بشکه در روز در ژوئن به ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه در روز در ژوئیه افزایش یافت.
این افزایش نشان میدهد پالایشگران آمریکایی در شرایط حاشیه سود بالا، از ارزش افزوده صادرات بنزین، دیزل و سوخت جت نیز استفاده میکنند. اروپا و آمریکای لاتین همچنان از مقاصد اصلی این محمولهها هستند.
چین؛ متغیر مهم تقاضای نفت
چین همچنان یکی از متغیرهای مهم در توازن بازار جهانی نفت است. بر اساس گزارش مورد بررسی، این کشور با تعدیل واردات، مدیریت موجودی و مصرف داخلی و استفاده از ظرفیت پالایشی خود به انعطافپذیری بازار کمک کرده است.
بخشی از فشار ناشی از اختلال عرضه از طریق کاهش یا تنظیم خرید چین جذب شده و از تشدید کمبود جهانی جلوگیری کرده است.
از سوی دیگر، کاهش محدودیتهای چین بر صادرات فرآوردههای نفتی موجب شد صادرات فرآورده این کشور در ژوئیه نسبت به ماه قبل ۷.۶ درصد افزایش یابد و به حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار بشکه در روز برسد.
انتظار میرود سهمیههای بالاتر صادراتی و حاشیه سود مناسب پالایشگاهی در ماههای آینده از فعالیت پالایشگاههای چین و در نتیجه تقاضای نفت خام این کشور حمایت کند.
چشمانداز کوتاهمدت بازار نفت همچنان دوگانه است. ریسکهای ژئوپلیتیکی، محدودیت عرضه فرآوردهها، حاشیه سود پالایشگاهی و کاهش تدریجی حمایت ذخایر اضطراری از عوامل صعودی بازار هستند؛ در مقابل، کاهش رشد تقاضا یا افزایش عرضه واقعی میتواند مانع تداوم رشد شتابان قیمتها شود.
در مجموع، بازار نفت در مقطع کنونی بیش از آنکه با کمبود مطلق نفت خام مواجه باشد، با ریسک اختلال در عرضه، محدودیتهای لجستیکی و کمبود برخی فرآوردهها روبهروست. بنابراین مسیر قیمتها در هفتههای آینده به تحولات ژئوپلیتیک، سرعت بازگشت جریانهای تجاری، وضعیت ذخایر و رفتار پالایشگران بستگی خواهد داشت.
